Achtergrondartikel·Schoolopdrachten

Je weet alleen wat je meet

Mijn eerste schoolopdracht: politiek achtergrondartikel naar aanleiding van berichten over medicijnresten in drinkwater

TILBURG – Om de zoveel tijd verschijnen er verontrustende berichten over de aanwezigheid van geneesmiddelen in ons drinkwater. Wetenschappers stellen dat de concentraties zodanig laag zijn dat er vooralsnog geen gevaar voor de volksgezondheid dreigt. Bij hogere concentraties en langdurige blootstelling leveren sommige medicijnresten echter wel gezondheidsrisico op. Bovendien zijn er effecten op het watermilieu aangetoond, bijvoorbeeld weefselaantasting bij vissen. Dit blijkt uit het jaarrapport “De kwaliteit van het Maaswater in 2012” van RIWA-Maas, de vereniging van drinkwaterbedrijven die uit Maaswater drinkwater produceren.

Vooral door uitwerpselen van de mens en het wegspoelen van medicijnen door het toilet, komen resten van geneesmiddelen via het riool in het oppervlaktewater terecht. Rioolzuiveringsinstallaties kunnen deze resten nog niet goed filteren, waardoor ze in bronnen voor drinkwater terecht komen. Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) doet jaarlijks onderzoek naar de kwaliteit van onze drinkwaterbronnen. Zij gebruikt cijfers over geneesmiddelengebruik om te voorspellen hoeveel van welke middelen in het oppervlaktewater terecht kunnen komen. Naar verwachting zal het aantal medicijnresten de komende jaren flink stijgen, mede door de vergrijzing. Drinkwaterbedrijven kunnen met deze informatie anticiperen op toekomstige aandachtsstoffen door hier hun meetprogramma’s op aan te passen.

In totaal zijn er tien drinkwaterbedrijven in Nederland, die ons hele land voorzien van leidingwater. Deze bedrijven zijn stuk voor stuk naamloze vennootschappen, met als aandeelhouders gemeenten en provincies. Volgens een uitzending van Nieuwslicht zijn er ongeveer 1800 verschillende geneesmiddelen in omloop die mogelijk schadelijke stoffen bevatten die in het oppervlaktewater terecht kunnen komen, maar hoeven de drinkwaterbedrijven officieel maar op slechts zestig geneesmiddelen te controleren. Er is geen specifieke wet- of regelgeving wat betreft maximale concentraties van medicijnstoffen in het oppervlaktewater.

Tweede Kamerlid Carla Dik-Faber van de ChristenUnie pleitte op donderdag 27 juni 2013, na de uitkomst van het onderzoek van de RIVM, voor strengere regels omtrent het zuiveren van water. Ze wijst erop dat in Duitsland en Zwitserland extra zuiveringsstappen toegevoegd worden aan tientallen rioolwaterzuiveringsinstallaties. In Nederland ligt er nog geen concreet plan voor het aanpassen hiervan. De Unie van Waterschappen heeft berekend dat er jaarlijks een bedrag van 800 miljoen euro nodig is om Nederlandse waterzuiveringsinstallaties aan te passen. Het ontbreken van normen voor geneesmiddelen in het oppervlaktewater, waar organisaties als RIWA-Maas al jaren voor pleiten, is de reden dat er tot nu toe geen stimulans is om bovenstaande aanpassingen door te voeren.

Minister van Infrastructuur en Milieu Schultz van Haegen lijkt al wakker geschud. Ze reageert dat er al een pilot bestaat over het verbeteren van de kwaliteit van drinkwaterbronnen. Hierin staat onder andere dat er in de nabije toekomst nauw samengewerkt moet worden met het ministerie van Volksgezondheid. Met dat ministerie wordt gekeken naar andere typen medicatie, die meer biologisch afbreekbaar zijn. Daarnaast komen er proefprojecten bij ziekenhuizen om afvalwaterstromen gescheiden te zuiveren. Ook bij kantoorgebouwen gaan proeven met urinescheiding van start. De minsiter belooft dat ze volgend jaar een nota naar de Tweede Kamer stuurt met daarin een uitgebreid plan van aanpak.

Nationale afspraken staan dus in het startblok, maar ook internationaal moeten er afspraken zijn. Dit is vooral belangrijk voor Nederland, want Nederland ligt benedenstrooms en is voor zijn waterkwaliteit voor een groot deel afhankelijk van het buitenland. In 2000 is de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) opgericht. Deze moet ervoor zorgen dat de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater in Europa in 2015 op orde is. De Europese Commissie heeft echter haar zorgen uitgesproken over het tijdig uitvoeren van de KRW-ambities en de kans geboden om het doelbereik te faseren tot 2027.

Minister Schultz legt in een brief aan de voorzitter van de Tweede Kamer uit dat zij deze tijd zeker nodig heeft, omdat extra tijd kans biedt om maximale synergie te behalen en aankomende nationale en internationale afspraken zo goed mogelijk op elkaar af te stellen. Ook is er zo meer tijd om geld te verkrijgen om waterzuiveringsinstallaties aan te passen.

De minister benadrukt ten slotte dat schoon water een gezamenlijke opgave is van het Rijk, de regionale overheden, maatschappelijke organisaties, private partijen, andere Rijn- en Maasoeverstaten en de Europese Commissie en ze zal er ‘alles aan doen om de kwaliteit van het Nederlandse drinkwater zo hoog mogelijk te houden’.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s